TỪ THỰC THI PHÁP LUẬT ĐẾN KIẾN TẠO NỀN TẢNG QUỐC PHÒNG TRONG ĐẠI HỌC HIỆN ĐẠI: Trung tâm Giáo dục Quốc phòng và An ninh khẳng định vai trò cơ quan đầu mối tham mưu của Đại học Quốc gia Hà Nội trong triển khai nhiệm vụ quốc phòng, quân sự và giáo dục quốc phòng và an ninh

Trong tiến trình xây dựng nền giáo dục đại học hiện đại, hội nhập và phát triển bền vững, quốc phòng, quân sự và giáo dục quốc phòng, an ninh (GDQP&AN) không chỉ là yêu cầu thực hiện quy định của pháp luật mà còn là một cấu phần quan trọng trong chiến lược đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao gắn với nhiệm vụ xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Đối với Đại học Quốc gia Hà Nội (ĐHQGHN), trung tâm đào tạo, nghiên cứu khoa học và đổi mới sáng tạo hàng đầu cả nước, việc triển khai Luật Giáo dục quốc phòng và an ninh năm 2013, Luật Quốc phòng năm 2018 và Luật Dân quân tự vệ năm 2019 luôn được xác định là nhiệm vụ chính trị thường xuyên, xuyên suốt, gắn chặt với công tác lãnh đạo, quản trị đại học và phát triển con người.

Sau nhiều năm triển khai đồng bộ ba đạo luật, ĐHQGHN đã từng bước hình thành cơ chế tổ chức thống nhất, bảo đảm sự lãnh đạo tập trung, sự phối hợp chặt chẽ giữa các đơn vị và sự gắn kết giữa công tác tham mưu với tổ chức thực hiện. Kết quả đó được nhìn nhận toàn diện tại Hội nghị Tổng kết thi hành Luật Quốc phòng năm 2018, Luật Dân quân tự vệ năm 2019 và Luật GDQP&AN năm 2013 (gọi tắt là 03 luật) do ĐHQGHN tổ chức ngày 30/7/2026, dấu mốc quan trọng đánh giá chặng đường đã qua, đồng thời định hướng những nhiệm vụ mới trong giai đoạn phát triển tiếp theo.

Toàn cảnh Hội nghị tổng kết việc thực hiện Luật Quốc phòng năm 2018, Luật Dân quân tự vệ năm 2019 và Luật Giáo dục quốc phòng và an ninh năm 2013 tại ĐHQGHN

Đằng sau những kết quả nổi bật ấy là dấu ấn rõ nét của Trung tâm Giáo dục Quốc phòng và An ninh (Trung tâm), đơn vị giữ vai trò kép: vừa là cơ quan đầu mối tham mưu giúp Đảng ủy và Ban Giám đốc ĐHQGHN lãnh đạo, chỉ đạo công tác quốc phòng, quân sự và triển khai ba đạo luật trong toàn hệ thống, vừa là đơn vị trực tiếp tổ chức đào tạo, bồi dưỡng kiến thức QP&AN cho người học và cán bộ theo quy định của pháp luật.

Với quy mô hàng chục đơn vị thành viên, nhiều trường đại học, viện nghiên cứu, trung tâm đào tạo và hoạt động trên nhiều địa bàn, ĐHQGHN đặt ra yêu cầu rất cao đối với công tác quản lý, điều hành nhiệm vụ quốc phòng, quân sự. Không chỉ bảo đảm thực hiện đúng quy định của pháp luật, công tác này còn phải phù hợp với đặc thù của một đại học nghiên cứu đa ngành, nơi các hoạt động đào tạo, nghiên cứu và hợp tác quốc tế diễn ra thường xuyên.

Thực tiễn đó đòi hỏi phải có một cơ quan chuyên trách đủ năng lực tham mưu, điều phối và kết nối giữa các đơn vị trong toàn hệ thống. Trung tâm GDQP&AN được giao đảm nhiệm vai trò này và từng bước khẳng định vị thế là đầu mối chuyên môn của ĐHQGHN trong lĩnh vực quốc phòng, quân sự và GDQP&AN.

Không chỉ tham mưu xây dựng kế hoạch hằng năm, đề xuất chủ trương, hướng dẫn tổ chức thực hiện và tổng hợp kết quả, Trung tâm còn chủ động phối hợp với các ban chức năng của ĐHQGHN, Bộ Giáo dục và Đào tạo, Bộ Quốc phòng, Bộ Tư lệnh Thủ đô Hà Nội và cơ quan quân sự địa phương để triển khai đồng bộ các nội dung liên quan đến xây dựng lực lượng tự vệ, bồi dưỡng kiến thức QP&AN, kiểm tra, sơ kết, tổng kết và thực hiện các nhiệm vụ quốc phòng, quân sự theo đúng quy định.

Điểm đáng chú ý là công tác tham mưu không chỉ dừng ở việc ban hành văn bản hay hướng dẫn chuyên môn mà được thực hiện theo hướng chủ động dự báo, tham mưu chiến lược và đồng hành cùng các đơn vị trong quá trình tổ chức thực hiện. Chính cơ chế này đã giúp các nhiệm vụ quốc phòng, quân sự được triển khai thống nhất, hạn chế sự chồng chéo, bảo đảm tính đồng bộ trong toàn ĐHQGHN.

PGS.TS. Nguyễn Hiệu, Phó Bí thư Đảng ủy, Phó Giám đốc thường trực ĐHQGHN và TS. Nguyễn Đức Đăng, Ủy viên Hội đồng GDQP&AN Thành phố Hà Nội, Bí thư Đảng ủy, Giám đốc Trung tâm GDQP&AN đồng chủ trì Hội nghị

Từ tham mưu đến hành động, sự gắn kết tạo nên hiệu quả thực chất

Nếu ở nhiều cơ sở giáo dục đại học, công tác quốc phòng và GDQP&AN thường được tổ chức tách biệt giữa khâu quản lý và đào tạo thì tại ĐHQGHN, hai chức năng này được kết nối chặt chẽ thông qua Trung tâm GDQP&AN.

Đây là điểm khác biệt tạo nên hiệu quả nổi bật trong quá trình triển khai ba đạo luật. Công tác tham mưu tạo nền tảng về cơ chế, kế hoạch và tổ chức thực hiện; trong khi hoạt động đào tạo là nơi trực tiếp chuyển hóa các quy định của pháp luật thành tri thức, kỹ năng, nhận thức và trách nhiệm của người học.

Sự gắn kết đó giúp các chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước không dừng lại ở yêu cầu quản lý mà được hiện thực hóa thông qua từng khóa học, từng chương trình bồi dưỡng và từng hoạt động giáo dục.

TS. Nguyễn Đức Đăng, Ủy viên Hội đồng GDQP&AN Thành phố Hà Nội, Bí thư Đảng ủy, Giám đốc Trung tâm GDQP&AN trình bày Báo cáo tổng kết thực hiện 03 luật tại Hội nghị

Trên cơ sở bám sát chương trình khung của Bộ Giáo dục và Đào tạo, Trung tâm không ngừng đổi mới nội dung, phương pháp giảng dạy theo hướng hiện đại, lấy người học làm trung tâm, tăng cường thực hành, trải nghiệm, ứng dụng công nghệ thông tin và chuyển đổi số.

GDQP&AN vì thế không chỉ trang bị kiến thức quân sự cơ bản mà còn góp phần bồi dưỡng bản lĩnh chính trị, tinh thần yêu nước, ý thức chấp hành pháp luật, tác phong chính quy, tinh thần kỷ luật và trách nhiệm công dân cho thế hệ trẻ.

Hiệu quả của mô hình tổ chức được thể hiện rõ qua những con số cụ thể.

Từ năm 2014 đến hết tháng 6/2026, Trung tâm đã tổ chức đào tạo GDQP&AN cho hơn 200.000 học sinh, sinh viên của ĐHQGHN và nhiều cơ sở giáo dục đại học; đồng thời tổ chức 07 lớp bồi dưỡng kiến thức QP&AN cho 537 cán bộ thuộc đối tượng 4 theo quy định.

Đằng sau những con số ấy là sự đầu tư bài bản về đội ngũ giảng viên, chương trình đào tạo, cơ sở vật chất và phương thức quản trị.

Trong nhiều năm qua, Trung tâm từng bước xây dựng môi trường đào tạo chính quy, hiện đại; phát triển hệ thống học liệu số, giáo án, ngân hàng câu hỏi, ứng dụng công nghệ trong quản lý đào tạo và đánh giá kết quả học tập.

Song song với nhiệm vụ giảng dạy, hoạt động nghiên cứu khoa học, biên soạn giáo trình, tài liệu, đổi mới phương pháp dạy học và chuyển đổi số cũng được đẩy mạnh nhằm nâng cao chất lượng đào tạo, đáp ứng yêu cầu phát triển của giáo dục đại học trong bối cảnh mới.

Đây cũng là cơ sở để Trung tâm từng bước khẳng định vị thế là một trong những cơ sở GDQP&AN trọng điểm của cả nước.

Kết quả thực hiện 03 luật được minh họa trực quan trong Báo cáo tổng kết thực hiện 03 luật do TS. Nguyễn Đức Đăng, Ủy viên Hội đồng GDQP&AN Thành phố Hà Nội, Bí thư Đảng ủy, Giám đốc Trung tâm GDQP&AN trình bày tại Hội nghị

Hội nghị tổng kết, dấu ấn của năng lực tham mưu và điều phối

Một trong những minh chứng rõ nét cho vai trò đầu mối của Trung tâm chính là việc được ĐHQGHN giao chủ trì tham mưu toàn diện công tác tổ chức Hội nghị tổng kết thực hiện Luật Quốc phòng năm 2018, Luật Dân quân tự vệ năm 2019 và Luật Giáo dục quốc phòng và an ninh năm 2013.

Ngay sau khi nhận nhiệm vụ, Trung tâm đã phối hợp chặt chẽ với các ban chức năng tham mưu ĐHQGHN ban hành xây dựng kế hoạch tổng thể: xây dựng Báo cáo tổng kết; chuẩn bị tài liệu, chương trình, video báo cáo, hệ thống tham luận và các điều kiện đảm bảo; đồng thời phối hợp chặt chẽ với các ban chức năng của ĐHQGHN và các đơn vị liên quan để triển khai đồng bộ các nhiệm vụ theo đúng tiến độ đề ra.

Điểm nổi bật trong quá trình chuẩn bị là việc xây dựng Báo cáo tổng kết trên cơ sở tổng hợp ý kiến từ toàn hệ thống ĐHQGHN.

Không chỉ phản ánh đầy đủ kết quả triển khai ba đạo luật, báo cáo còn phân tích nguyên nhân, chỉ rõ những mô hình hiệu quả, những khó khăn, hạn chế và đề xuất nhiều giải pháp có tính khả thi, tạo cơ sở để ĐHQGHN tiếp tục hoàn thiện cơ chế lãnh đạo, chỉ đạo trong giai đoạn tiếp theo.

Việc TS. Nguyễn Đức Đăng, Giám đốc Trung tâm được giao làm Phó Trưởng ban Thường trực Ban Tổ chức và Đại tá, ThS. Dương Văn Chiến, Phó Giám đốc Trung tâm đảm nhiệm vai trò Thư ký Ban Tổ chức tiếp tục khẳng định vị trí, vai trò của Trung tâm trong công tác tham mưu, điều phối nhiệm vụ quốc phòng, quân sự của ĐHQGHN.

TS. Nguyễn Đức Đăng, Ủy viên Hội đồng GDQP&AN Thành phố Hà Nội, Bí thư Đảng ủy, Giám đốc Trung tâm GDQP&AN (áo kẻ) tham gia cuộc họp Ban Tổ chức Hội nghị do Phó Giám đốc ĐHQGHN Nguyễn Hiệu chủ trì

Chuyển đổi số, động lực nâng cao chất lượng GDQP&AN

Một nội dung nhận được nhiều sự quan tâm tại Hội nghị là định hướng đẩy mạnh chuyển đổi số trong GDQP&AN.

Không chỉ ứng dụng công nghệ vào quản lý đào tạo, Trung tâm còn từng bước xây dựng hệ thống học liệu điện tử, số hóa quy trình quản lý, đổi mới phương thức kiểm tra, đánh giá và nghiên cứu triển khai số hóa chứng chỉ GDQP&AN.

Đây không đơn thuần là giải pháp kỹ thuật mà còn là bước chuyển trong tư duy quản trị, góp phần giảm thủ tục hành chính, nâng cao hiệu quả quản lý và từng bước xây dựng mô hình GDQP&AN phù hợp với chiến lược phát triển đại học số của ĐHQGHN.

Đại tá, ThS. Dương Văn Chiến, Phó Giám đốc Trung tâm GDQP&AN trình bày tham luận tại Hội nghị

Nhiều tham luận tại Hội nghị cũng đề xuất mở rộng ứng dụng trí tuệ nhân tạo, công nghệ mô phỏng và nền tảng học tập số nhằm nâng cao hiệu quả giảng dạy, tạo môi trường học tập hiện đại, tăng khả năng tương tác và phát huy tính chủ động của người học.

Điều đáng ghi nhận sau hơn một thập kỷ triển khai Luật GDQP&AN cùng quá trình thực hiện Luật Quốc phòng và Luật Dân quân tự vệ là ĐHQGHN không dừng lại ở việc hoàn thành các yêu cầu pháp lý. Thông qua sự tham mưu của Trung tâm, các quy định của pháp luật đã được cụ thể hóa thành những cơ chế quản lý phù hợp với đặc thù của một đại học nghiên cứu; đồng thời được chuyển hóa thành các giá trị giáo dục lâu dài đối với người học. Mỗi khóa học không chỉ cung cấp kiến thức mà còn góp phần hình thành nhân cách, ý thức công dân, tinh thần trách nhiệm và bản lĩnh của thế hệ trí thức trẻ. Đó chính là giá trị cốt lõi của GDQP&AN trong môi trường đại học hiện đại.

Tiếp tục phát huy vai trò đầu mối trong giai đoạn phát triển mới

Phát biểu chỉ đạo tại Hội nghị, Thiếu tướng, TS. Trần Ngọc Thanh, Vụ trưởng Vụ GDQP&AN, Bộ Giáo dục và Đào tạo ghi nhận và đánh giá cao những kết quả ĐHQGHN đạt được trong quá trình triển khai Luật Quốc phòng năm 2018, Luật Dân quân tự vệ năm 2019 và Luật Giáo dục quốc phòng và an ninh năm 2013. Đồng chí khẳng định, ĐHQGHN đã triển khai các quy định của pháp luật một cách nghiêm túc, bài bản và đồng bộ, tạo chuyển biến tích cực trong công tác quốc phòng, quân sự và GDQP&AN; đồng thời đề nghị tiếp tục rà soát, hoàn thiện báo cáo tổng kết, bổ sung những mô hình hiệu quả, cách làm sáng tạo và các bài học kinh nghiệm có giá trị thực tiễn để nhân rộng trong hệ thống giáo dục đại học.

Thiếu tướng, TS. Trần Ngọc Thanh, Vụ trưởng Vụ GDQP&AN phát biểu chỉ đạo tại Hội nghị

Lãnh đạo Bộ Giáo dục và Đào tạo cũng nhấn mạnh yêu cầu tiếp tục nâng cao chất lượng xây dựng lực lượng tự vệ, bồi dưỡng GDQP&AN, tăng cường phối hợp với cơ quan quân sự địa phương, đẩy mạnh ứng dụng khoa học, công nghệ và chuyển đổi số trong quản lý, đào tạo và tổ chức thực hiện nhiệm vụ. Đây không chỉ là yêu cầu trước mắt mà còn là định hướng lâu dài nhằm đáp ứng yêu cầu xây dựng nền quốc phòng toàn dân và nền an ninh nhân dân vững mạnh trong bối cảnh đất nước bước vào giai đoạn phát triển mới.

Định hướng đó cũng đặt ra yêu cầu mới đối với Trung tâm. Trong bối cảnh giáo dục đại học đang chuyển mạnh theo hướng tự chủ, số hóa và hội nhập quốc tế, vai trò của Trung tâm không chỉ dừng ở việc hoàn thành nhiệm vụ đào tạo mà còn phải tiếp tục nâng cao năng lực tham mưu chiến lược; nghiên cứu, đề xuất các giải pháp mới về quốc phòng, quân sự phù hợp với yêu cầu phát triển của ĐHQGHN.

Trọng tâm trong thời gian tới là tiếp tục đổi mới chương trình, phương pháp đào tạo; xây dựng đội ngũ giảng viên chất lượng cao; phát triển học liệu số; đẩy mạnh nghiên cứu khoa học; mở rộng hợp tác với các học viện, nhà trường trong và ngoài Quân đội; đồng thời nâng cao chất lượng công tác tham mưu, hướng dẫn và điều phối các nhiệm vụ quốc phòng, quân sự trong toàn hệ thống.

Khẳng định vị thế bằng những giá trị thực tiễn

Hội nghị tổng kết thực hiện Luật Quốc phòng năm 2018, Luật Dân quân tự vệ năm 2019 và Luật GDQP&AN năm 2013 không chỉ khép lại một giai đoạn triển khai hiệu quả các quy định của pháp luật mà còn mở ra một chặng đường phát triển mới đối với công tác quốc phòng, quân sự trong ĐHQGHN.

Nhìn lại chặng đường đã qua, có thể thấy thành công của ĐHQGHN được tạo nên từ sự lãnh đạo thống nhất của Đảng ủy và Ban Giám đốc ĐHQGHN, sự phối hợp đồng bộ của các đơn vị và đặc biệt là vai trò hạt nhân của Trung tâm trong kết nối giữa công tác tham mưu với tổ chức thực hiện.

Từ việc tham mưu xây dựng cơ chế, kế hoạch, phối hợp, bồi dưỡng kiến thức QP&AN cho cán bộ đến trực tiếp đào tạo hơn 200.000 học sinh, sinh viên, Trung tâm đã góp phần đưa các chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước đi vào thực tiễn một cách hiệu quả, tạo nền tảng vững chắc cho công tác quốc phòng, quân sự trong toàn ĐHQGHN.

Trong bối cảnh đất nước bước vào giai đoạn phát triển mới với yêu cầu ngày càng cao về xây dựng nền quốc phòng toàn dân, nền an ninh nhân dân và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, vai trò của Trung tâm sẽ tiếp tục được khẳng định không chỉ là đơn vị đào tạo GDQP&AN, mà còn là cơ quan đầu mối tham mưu chiến lược của ĐHQGHN về nhiệm vụ quốc phòng, quân sự và triển khai ba đạo luật. Đó cũng chính là nền tảng để ĐHQGHN tiếp tục phát huy vị thế đại học hàng đầu của đất nước, gắn phát triển giáo dục với trách nhiệm xây dựng và bảo vệ Tổ quốc trong thời kỳ mới.

PGS.TS. Nguyễn Hiệu, Phó Bí thư Đảng ủy, Phó Giám đốc thường trực ĐHQGHN phát biểu bế mạc Hội nghị

Một số hình khác:

TS. Nguyễn Đức Đăng, Ủy viên Hội đồng GDQP&AN Thành phố Hà Nội, Bí thư Đảng ủy, Giám đốc Trung tâm GDQP&AN cùng Đại tá, ThS. Dương Văn Chiến, Phó Giám đốc Trung tâm tiếp đón Thiếu tướng, TS. Trần Ngọc Thanh, Vụ trưởng Vụ GDQP&AN trước giờ diễn ra Hội nghị

Đại tá, ThS. Dương Văn Chiến, Phó Giám đốc Trung tâm GDQP&AN làm công tác tổ chức tại Hội nghị

Các đại biểu tham dự Hội nghị

Các đại biểu theo dõi video về kết quả thực hiện 03 luật của ĐHQGHN tại Hội nghị

Các đại biểu theo dõi video về kết quả thực hiện 03 luật của ĐHQGHN tại Hội nghị

PGS.TS. Nguyễn Hiệu, Phó Bí thư Đảng ủy, Phó Giám đốc thường trực ĐHQGHN phát biểu khai mạc Hội nghị

Các đại biểu lắng nghe TS. Nguyễn Đức Đăng, Ủy viên Hội đồng GDQP&AN Thành phố Hà Nội, Bí thư Đảng ủy, Giám đốc Trung tâm GDQP&AN trình bày Báo cáo tổng kết thực hiện 03 luật tại Hội nghị

TS. Trần Trí Trung, Trưởng khối Đảng, đoàn thể kiêm Phó Chỉ huy trưởng Ban Chỉ huy quân sự ĐHQGHN trình bày tham luận tại Hội nghị

PGS.TS. Trần Mạnh Cường, Phó Hiệu trưởng kiêm Chính trị viên Ban Chỉ huy quân sự Trường Đại học Khoa học Tự nhiên trình bày tham luận tại Hội nghị

PGS.TS. Bùi Thành Nam, Phó Hiệu trưởng kiêm Chính trị viên Ban Chỉ huy quân sự Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn trình bày tham luận tại Hội nghị

Các đại biểu chụp ảnh lưu niệm tại Hội nghị

Phó Giám đốc Dương Văn Chiến kiểm tra công tác chuẩn bị của Trung tâm GDQP&AN trước ngày tổ chức Hội nghị